Βρετανοί επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο ανοσοποιητικό κύτταρο που θα μπορούσε να βοηθήσει στην οριστική θεραπεία του καρκίνου

Ένα νέο είδος ανοσοποιητικού κυττάρου που εξοντώνει σχεδόν όλα τα καρκινικά κύτταρα, ανακαλύφθηκε τυχαία από Βρετανούς επιστήμονες, οι οποίοι -αν και είναι ακόμη νωρίς- αισιοδοξούν ότι ίσως στο μέλλον η ανακάλυψη τους αποδειχθεί ιστορική για τη θεραπεία του καρκίνου. Αλλά αυτό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί μετά από κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.

Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, με επικεφαλής τον καθηγητή Άντριου Σιούελ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό ανοσολογίας «Nature Immunology», ανέλυαν δείγματα από μια τράπεζα αίματος της Ουαλίας, αναζητώντας ανοσοποιητικά κύτταρα που μπορούν να καταπολεμήσουν τα βακτήρια, όταν βρήκαν ένα νέο τύπο Τ-κυττάρου με σημαντικές αντικαρκινικές ικανότητες.

Το εν λόγω κύτταρο διαθέτει ένα άγνωστο έως τώρα είδος υποδοχέα (TCR), που του επιτρέπει να αναγνωρίζει και να στρέφεται εναντίον των καρκινικών κυττάρων αποκλειστικά, αγνοώντας τα υγιή κύτταρα, μέσω ενός μηχανισμού που δεν είναι ακόμη σαφής στους επιστήμονες. Οι εργαστηριακές μελέτες που ακολούθησαν, έδειξαν ότι αυτά τα ανοσοκύτταρα καταστρέφουν τους καρκίνους του δέρματος, του αίματος, του εντέρου, του μαστού, των οστών, του προστάτη, των ωοθηκών, των νεφρών και του τραχήλου της μήτρας.

Ο δρ Σιούελ δήλωσε ότι είναι «άκρως ασυνήθιστο» να βρίσκεται ένα κύτταρο με τόσες αντικαρκινικές δυνατότητες, πράγμα που δίνει ελπίδες ακόμη και για μια καθολική θεραπεία του καρκίνου στο μέλλον, σύμφωνα με το BBC και τις βρετανικές «Independent» και «Telegraph». «Ήταν μια τυχαία ανακάλυψη, κανείς δεν ήξερε ότι αυτό το κύτταρο υπήρχε. Η ανακάλυψη μας εγείρει την προοπτική μιας καθολικής θεραπείας για τον καρκίνο, ένα μοναδικό Τ-κύτταρο που θα είναι ικανό να καταστρέφει πολλούς διαφορετικούς τύπους καρκίνου στον πληθυσμό. Έως τώρα κανείς δεν πίστευε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό», τόνισε ο Βρετανός ανοσολόγος.

Δεν απέκλεισε την πιθανότητα να υπάρχουν άνθρωποι που, χάρη σε αυτό ακριβώς το είδος ανοσοκυττάρου, έχουν ήδη τέλεια ανοσία απέναντι σε οποιονδήποτε καρκίνο. «Το κύτταρο αυτό μπορεί να είναι πολύ σπάνιο ή μπορεί να το έχουν πολλοί άνθρωποι, αλλά για κάποιο λόγο να μην είναι ενεργοποιημένο. Απλώς δεν γνωρίζουμε ακόμη», ανέφερε.

Έως σήμερα υπάρχουν ορισμένες νέου τύπου αντικαρκινικές ανοσοθεραπείες, όπως οι CAR-T και TCR-T, αλλά έχουν σχετική αποτελεσματικότητα μόνο σε λίγα είδη καρκίνου, ιδίως στη λευχαιμία, ενώ δεν έχουν ιδιαίτερα οφέλη για τους συμπαγείς όγκους, που είναι και συχνότεροι. Επίσης, είναι αρκετά εξατομικευμένες θεραπείες, πράγμα που αποτελεί πλεονέκτημα όσον αφορά την καταλληλότητα τους για συγκεκριμένα άτομα, αλλά και μειονέκτημα όσον αφορά το εύρος των ασθενών που μπορούν να επωφεληθούν.

Το νέο κύτταρο προσκολλάται σε ένα μόριο (MR1) των καρκινικών κυττάρων, που είναι κοινό στους ανθρώπους. Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο μια μελλοντική θεραπεία μπορεί να «δουλεύει» για τους περισσότερους καρκίνους, αλλά και για όλους σχεδόν τους ανθρώπους. Τα πρώτα πειράματα σε ποντίκια, όπου εισήχθησαν τα νέα Τ-κύτταρα, άφησαν «ενθαρρυντικά» αποτελέσματα εξάλειψης των καρκινικών όγκων. Ο Σιούελ δήλωσε ότι η πρόοδος αναμένεται να είναι γρήγορη, όσον αφορά τη δοκιμή και ανάπτυξη μιας πιθανής νέας θεραπείας. Οι πρώτες δοκιμές σε καρκινοπαθείς τελικού σταδίου αναμένεται να ξεκινήσουν φέτος τον Νοέμβριο, εφόσον οι επόμενες εργαστηριακές δοκιμές δείξουν ότι η θεραπεία είναι ασφαλής.

Ένα νεοανακαλυφθέν τμήμα του ανοσοποιητικού μας συστήματος θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την αντιμετώπιση όλων των ειδών καρκίνου, σύμφωνα με επιστήμονες.

Όπως αναφέρει το BBC, οι ερευνητές του Cardiff University ανακάλυψαν μια μέθοδο αντιμετώπισης καρκίνου του προστάτη, του μαστού, των πνευμόνων και άλλων ειδών σε εργαστηριακές δοκιμές. Τα ευρήματα της έρευνας, που δημοσιεύτηκαν στο Nature Immunology, δεν έχουν δοκιμαστεί σε ασθενείς, ωστόσο οι ερευνητές εκτιμούν πως έχουν «τεράστιες δυνατότητες».

Το ανοσοποιητικό μας σύστημα αποτελεί τη φυσική γραμμή άμυνας του σώματός μας ενάντια σε μολύνσεις, ωστόσο επιτίθεται και σε καρκινικά κύτταρα. Οι επιστήμονες αναζητούσαν «αντισυμβατικούς» τρόπους που δεν έχουν εντοπιστεί ακόμα με τους οποίους το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται σε όγκους. Αυτό που βρήκαν ήταν ένα Τ κύτταρο (T cell- λεμφοκύτταρο) μέσα στο ανθρώπινο αίμα: Πρόκειται για ένα ανοσοποιητικό κύτταρο που μπορεί να πραγματοποιεί «σαρώσεις» στο σώμα για να αξιολογεί εάν υπάρχει κάποια απειλή που πρέπει να εξαλειφθεί. Η διαφορά, ωστόσο, είναι πως, επί της προκειμένης μπορεί να επιτεθεί σε ένα πολύ μεγάλο εύρος ειδών καρκίνου.

«Υπάρχει εδώ μια ευκαιρία για τη θεραπεία κάθε ασθενούς» είπε στο BBC ο καθηγητής Άντριου Σιούελ, ένας εκ των ερευνητών. «Προηγουμένως κανείς δεν πίστευε ότι αυτό θα ήταν δυνατόν. Εμφανίζει το ενδεχόμενο μιας “one size” αντικαρκινικής θεραπείας, ενός μεμονωμένου τύπου Τ κυττάρου που θα ήταν ικανό να καταστρέφει πολλά διαφορετικά είδη καρκίνων ανά τον πληθυσμό».

Τα Τ κύτταρα έχουν «δέκτες» στην επιφάνειά τους που τους επιτρέπουν να «βλέπουν» σε χημικό επίπεδο. Η ομάδα των ερευνητών ανακάλυψε ένα Τ κύτταρο και δέκτη με τη δυνατότητα εξόντωσης ενός μεγάλου εύρους καρκινικών κυττάρων στο εργαστήριο, μεταξύ των οποίων καρκίνου των πνευμόνων, του δέρματος, του αίματος, του μαστού, των οστών, του προστάτη, των ωοθηκών, των νεφρών κ.α. Σημαντικό στην όλη υπόθεση είναι το ότι αφήνει ανέγγιχτους τους φυσιολογικούς, υγιείς ιστούς.

Δεν έχει βρεθεί ακόμα το πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό. Σημειώνεται πως ο συγκεκριμένος δέκτης του Τ κυττάρου αλληλεπιδρά με ένα μόριο ονόματι MR1, που βρίσκεται στην επιφάνεια κάθε κυττάρου στο ανθρώπινο σώμα και θεωρείται ότι υποδεικνύει τον αλλαγμένο μεταβολισμό στο εσωτερικό ενός καρκινικού κυττάτου στο ανοσοποιητικό σύστημα.

«Είμαστε οι πρώτοι που περιγράφουμε ένα Τ κύτταρο που βρίσκει MR1 σε καρκινικά κύτταρα- αυτό δεν είχε γίνει ξανά στο παρελθόν» είπε στο BBC άλλος ένας από τους ερευνητές, ο Γκάρι Ντόλτον.

Αντικαρκινικές θεραπείες με Τ κύτταρα υπάρχουν ήδη, και η ανάπτυξη αντικαρκινικής ανοσοθεραπείας αποτελεί έναν από τους πιο πολλά υποσχόμενους τομείς στον κλάδο. Η πιο γνωστή από αυτές είναι η CAR-T, ένα «ζωντανό» φάρμακο που προκύπτει μέσω της γενετικής τροποποίησης των Τ κυττάρων ενός ασθενούς για την αναζήτηση και την καταστροφή του καρκίνου. Η θεραπεία αυτή είναι αποτελεσματική, ωστόσο είναι εξαιρετικά συγκεκριμένη, καθώς λειτουργεί σε μικρό αριθμό ειδών καρκίνου, ενώ δυσκολεύεται με «στερεούς» καρκίνους, που σχηματίζουν όγκους. Οι ερευνητές επί της προκειμένης θεωρούν ότι η ανακάλυψή τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια «γενική» αντικαρκινική θεραπεία.

Η κεντρική ιδέα είναι πως θα λαμβάνεται δείγμα αίματος από τον ασθενή, θα εξάγονται Τ κύτταρα και θα τροποποιούνται γενετικά ώστε να φτιάχνουν τον εν λόγω δέκτη. Τα «αναβαθμισμένα» αυτά κύτταρα θα καλλιεργούνται σε μεγάλες ποσότητες στο εργαστήριο και θα εισάγονται ξανά στον ασθενή.